به نام خدا
ان کسی که از رنج زندگی بترسد از ترس در رنج خواهد بود .
مثل چینی
عنوان :استرس شغلی
مقدمه:
استرس:
از نظر لغوی از کلمه استرینجر (stringere )به مفهوم به هم رفتن و قبض شدن گرفته شده است .استرس فرسودگی بدنی یا عاطفی است که بر اثر مسائل و مشکلات واقعی یا ذهنی پدید می اید .در تعریف دیگر استرس به مجموعه واکنش های عمومی انسان نسبت به عوامل ناسازگار و پیش بینی نشده داخلی و خارجی اطلاق می گردد.بدین گونه که هرگاه تعادل خارجی یا داخلی از بین می رود استرس پدید می اید.
استرس کلسترول را افزايش مي دهد:
محققان انگليسي اعلام کرده اند استرس نيز علاوه بر رژيم غذايي مي تواند موجب افزايش کلسترول خون و زمينه ساز بسياري از بيماريها شود. تاثير زياد استرس و فشارهاي روحي در افزايش کلسترول، از اهميت قابل ملاحظه اي برخوردار است زيرا اين امر مبين ارتباط استرس با بيماريهاي قلبي نيز مي باشد.
استرس شما را كچل ميكند:
اما كارشناسان معتقدند بيماري طاسي سر علاج قطعي ندارند، ضمن اين كه استرس عامل خلوتي سر هم ميشود.
بنابراين فراموش نكنيد وجود استرس (فشار روحي)، ناراحتي و افسردگي ميتوانند از علل ريزش مو در افراد باشند. مثلا استرس از امتحان يا افسردگي در جوانان كه امروزه بهطور فراوان ديده ميشود.
به گفته كارشناسان هنگامي كه فرد دچار استرس ميشود، در سطح پوست سر يك سري واكنشهايي به وجود ميآيد كه موجب فشردگي رگهاي خوني ميشود، در نتيجه خون به سختي به ريشه مو ميرسد. اين وضعيت درست شبيه موقعي است كه ترشح آندروژن افزايش مييابد. در اين صورت موها شروع به ريزش ميكنند.
به شما توصيه ميكنيم حتيالمقدور با استفاده از داروهاي تقويتي و نه آرامبخش از استرس و البته ريزش موهايتان بكاهيد.
استرس و چاقي كمر درد ميآورد:
كمردرد بيماري تقريبا شايعي است كه هر فرد در طول عمر حداقل يك بار به آن دچار ميشود.استرس در برخی موجب چاقي و برآمدگي شكم می شودوچاقی در درازمدت به مفاصل بين مهرهها فشار وارد كرده و باعث ايجاد دردهايي در ناحيه كمر ميشود.
.
استرس موجب اختلال خواب در زنان ميشود:
بررسي ها نشان داده است که استرس هاي روزانه ، موجب بروز اختلال خواب در بيش از نيمي از زنان شده است.
استرس هاي روزانه در حدود 60 درصد از زنان را دچار اختلال خواب ميکند.
بنا بر همين گزارش استرسهاي روزانه براي مردان و زنان وجود دارد اما مردان سعي مي کنند مشکلات را يکي يکي حل کنند و در يک زمان فقط به يک مشکل فکر مي کنند.
اما زنان در يک زمان به چندين مشکل مي انديشند و با اين کار آنها را برطرف نمي کنند بلکه مرور مي کنند. همين امر در شب خود را با بي خوابي نشان مي دهد.
در ضمن اين کمبود خواب شبانه موجب استرس بيشتر در طول روز و تاثير منفي در کيفيت روابط آنها با ديگران شده و مشکلي به مشکلات افزوده مي شود.
جالب است بدانيد که زنان خانه دار از آن جهت که زمان بيشتري را تنها در فضاي منزل هستند و تحرک کمتري نيز دارند، استرس بيشتري داشته و بد خواب تر از زنان شاغل مي باشند.
اما موضوع اين است که زنان با کم کردن از وقت خواب و ورزش خود مي خواهند براي اعضاي خانواده وقت بيشتري بگذارند، در صورتي که اين استرسها و بدخوابي و عدم انجام فعاليتهاي ورزشي به سلامت آنها صدمه مي زند .
موارد بالا تنها یک سری از اثرات ناشی از استرس در افراد می باشد .و در اینجا ما می خواهیم که به بررسی یکی از انواع استرس بپردازیم .
یکی از انواع رایج استرس "استرس شغلی "است.
استرس شغلی:
پاسخ های فیزیکی و عاطفی زیان آور یک شخص در زمانی که شرایط شغلی با توانایی ها،امکانات در دسترس و یا نیازهای نیروی کار مطابقت نداشته باشد.
پديده استرس يا فشار عصبي از مسايل بسيار حاد كنوني سازمانها ميباشد كه سلامت جسمي و رواني نيروي كار را به خطر انداخته و هزينه سنگيني را به سازمانها وارد ساخته است، گروهي از صاحبنظران رفتار سازماني، استرس ناشي از شغل را بيماري شايع قرن نامگذاري كردهاند شايد هم به راستي دوران ما عصر استرسها است كه در آن انسان بيش از هر زمان ديگر در معرض عوامل استرسزا قرار گرفته و مسايل و مشكلات زيادي از هر سو او را احاطه كرده است: اين عوامل استرسزا به طور حتم با پيچيدگي روزافزون سازمانها و گسترش تكنيكها؛ ابزارها و ديگر ابعاد سازمان، در صورت عدم برنامهريزي صحيح دقيق افزايش مييابد.
استرس شغلي يك بيماري مزمن است كه در نتيجه شرايط سخت كاري به وجود آمده و بر روي عملكرد فردي و سلامت جسمي و ذهني فرد تاثير ميگذارد. دليل اصلي تعداد بسيار زيادي از مشكلات روحي و رواني، به طور مستقيم از استرسهاي شغلي نشئت ميگيرد.
استرس موجود در محيط كار، در برخي موارد، حتي ميتواند ناتواناييهايي را نيز در فرد ايجاد كند. در موارد حاد، روانپزشك براي يافتن شيوه درماني مناسب، ميبايست دليل و درجه استرس شغلي را ارزيابي نمايد.
استرس شغلي ميتواند بدن را در وضعيت اضطراري قرار داده و موجب شود تا راندمان كاري فرد، افزايش پيدا كند. شخص در اين زمان همواره به خود تاكيد ميكند كه: من بايد كارهايم را بهتر انجام دهم؛ اما اگر اين شرايط ناديده گرفته شده و مورد بررسي قرار نگيرد، بدن همچنان در حالت اضطراري باقي ميماند و در نتيجه بازده كاري به طور خودكار كاهش پيدا كرده و سلامت فرد به خطر ميافتد.
تحقیقات نشان میدهد که نارضایتی شغلی در محیطهای پراسترس ارتباط مستقیمی با افزایش ضایعات، غیبت، کاهش بهرهوری و بروز رفتارهای نابهنجار در کارمندان دارد.
استرس شغلی و نارضایتی از کار می تواند تاثیر مستقیم بر میزان وقوع حوادث کاری و رفتارهای نا ایمن افراد داشته باشد .محققان درصدد یافتن ارتباط بین استرس شغلی و رضایت از کار و میزان وقوع حوادث و همچنین تاثیر فاکتورهای فردی از قبیل جنس وسن و تحصیلات وضعیت تاهل وورزش بر واکنش افراد در برابر استرس می باشند.
حتی «شغلهای رویایی» هم دارای لحظههایی پراسترس، انتظارات کاری و سایر مسئولیتها میباشند . برای برخی افراد، استرس محرکی است که انجام بعضی کارها را حتمی میسازد. به هرحال، استرس محیط کاری میتواند براحتی زندگی شما را تحت تأثیر قرار دهد.
ممکن است بطور مداوم در مورد یک پروژه خاص نگران باشید، از رفتار نادرست یک همکار یا سرپرست (مدیر گروه) احساس ناخوشایندی داشته باشید یا آگاهانه و به امید کسب یک ترفیع، بیش از حد توانتان کاری را بپذیرید. چنانچه شغلتان را در رأس همه امور خود قرار دهید، روابط شخصیتان تحت تأثیر قرار گرفته و با فشارهای کاری ادغام میشود.
از کار برکنار شدن، تغییرات مدیریتی و سازمانی میتواند امنیت شغلی فرد را آشفته سازد. مطالعه یک محقق نروژی نشان داده است که تنها شایعهای در مورد تعطیلی کارخانه باعث افزایش فشارخون و تپش قلب کارگران شد.
تحقیقات انجام گرفته در آمریکا دال براین است که صدمات و آسیبهای محیط کاری در سازمانهایی که به سمت خصوصی شدن پیش میروند، افزایش یافته است.
عوامل ایجاد استرس کدامند؟
عوامل زیادی در کار میتواند باعث ایجاد استرس در فرد شود که در زیر ما برای اینکه راحتتر به بررسی این عوامل بپردازیم آنها را به سه دسته تقسیم میکنیم ( لازم به ذکر است که برخی از این عوامل ممکن است از هر سه دیدگاه قابل بررسی باشد)
•عوامل مرتبط با شغل :
نوبتکاری، نداشتن امنیتشغلی ، ساعات کاریزیاد ، حجم کار زیاد با محدودیتزمانی، دستمزد ناکافی، خطرناک بودن شغل ، یکنواختی کار ، عوامل زیانآور محیطکار (مثل سرما، گرما، نورکم، سروصدا و ………………….
•عوامل مرتبط با فرد:
نامشخص بودن نقش فرد در سازمان ، ناتوانی در انجام کار ، عدم استفاده از تواناییها و مهارتهای فرد در شغل، روابط با همکاران و مسئولین، ترفیع یا توبیخ ، عدم توانایی درکنترل چیزهایی که برای فرد مهم است، احساس تحتفشار بودن، بیماری و ……...
•عوامل مرتبط با مدیریت :
تبعیض در محیطکار ، واگذاری کار به فرد بدون دادن آموزشهای لازم، سبک مدیریت، پرداخت دستمزدپایین ، ساختار سازمان و... .…..
بر اساس تحقیقاتIAPA( Industrial Accident Prevention Association) معلوم شده که دو عاملِ "داشتن کار با محدودیت زمانی" و "عدم توانایی در کنترل چیزهایی که برای فرد مهم است" بیشترین تاثیر رادر ایجاد استرس در فرد دارد.
1)اثرات استرس بر روی شخص
وقتی که دوره استرس کوتاه مدت باشد بدن از عهده آن بر میآید و استرس نمیتواند صدمات فیزیکی و روحی جدی بر فرد وارد کند ولی اگر استرسها حالت مزمن و تکرار شونده پیدا کنند و اجازه ندهند که بدن به حالت آرامش و ثبات خود بازگردد می تواند بر روی بدن انسان آثار سوءیی داشته باشد که با ایجاد خستگی و کاهش مقاوت سیستم ایمنی بدن شروع شده و باعث افزایش ریسک بروز حوادث و افزایش بیماریها میشود بطور کلی عوارض حاصل از استرس را بر روی انسان می توان به سه دسته تقسیم بندی نمود.
الف) فیزیکی(Physical) : خستگی، سردرد، میگرن، افزایش تعرق، بیخوابی، افزایش ضربانقلب ، بیماریهای قلبی ، افزایش فشارخون، تغییر اشتها، اضطراب، آلرژی، انواع سرطانها
ب) روحی و روانی : زودرنجی، بیعلاقگی به کار، افسردگی، کاهش تمرکز، کاهش خلاقیت و ابتکار و...
ج) رفتاری (Behavioural) : ناشکیبایی و بیقراری، زود عصبانی شدن، کاهش کارایی و افزایش مصرف دخانیات الکل و مواد مخدر
2)اثرات استرس بر روی کار فرد
استرس باعث فشارهای روانی بسیاری بر روی فرد میشود که این فشارها به شکلهای مختلف در رفتار فرد در محیط کاری خود را نشان میدهد برخی از این رفتارها عبارتند از :
•زود رنجی یا پرخاشگری در برخورد با همکاران و یا مراجعین
•بیتفاوتی و بیعلاقگی به آراستگی ظاهر خود و دیگران
•بیتفاوتی نسبت به کار
•عدمتوانایی تمرکز برروی کار و ناتوانی در تصمیمگیری
•کاهش خلاقیت
•فقدان اعتماد به نفس
•خستگی مفرط ناراحتی و احساس گناه
•افزایش اشتباهات
•ناتوانی در تحمل اطرافیان و تمایل به انزوا
دلایل توجه به استرس شغلی:
1)بهبود رضایت و راحتی در محیط (برای همکاری)
2)افزایش احساس اعتماد و کفایت در کنار امدن با مسئولیت ها ی شغلی
3)افزایش عزت نفس و افزایش خلق با وجود بیکاری
4)افزایش امنیت شغلی و رضایت شغلی........
یکی از مهمترین نکات در مورد مقابله با استرس این است که ابتدا ما منبع تولید استرس را در محیط کار خود شناسایی کنیم البته عامل استرسزا برای یک شخص ممکن است برای افراد دیگر اینگونه نباشد. این بدین معنی است که شخصیت و مکانیزم کنار آمدن با شرایط هر کس مختص خودش است. دانستن اینکه منبع ایجاد استرس چیست می تواند در تعیین اینکه چه چیزی باید در محیط کار تغییر کند و یا چه مهارتهایی باید برای غلبه بر آن آموخته شود بسیار موثر باشد . برای اینکه یک فرد بتواند استرس محیط کاری خود را حذف کند نیاز به یک سری آموزشها و تغییرات و حمایتها دارد که ما در اینجا در سه دسته به بررسی این نکات می پردازیم.
1-یادگیری مهارتهای جدید:
-یاد بگیریم که همیشه نیمه پر لیوان را ببینیم و به اصطلاح مثبت اندیش باشیم.
-مدیریت زمان را بیاموزیم به این ترتیب از این که دچار محدودیت زمان شویم جلوگیری میکنیم.
-برای کمک خواستن از دیگران خجالت نکشید.
-با به روز کردن مهارتهای خود تغییرات شغلی را پیش بینی کنیم.
2-تغییر در شیوه زندگی:
-ورزش کنیم
-در فعالیت های شادی بخش شرکت کنیم.
-رژیم غذایی خود را اصلاح کنیم
-به اندازه کافی بخوابیم و استراحت کنیم
-عادات بدی مثل سیگار کشیدن را کنار بگذاریم
-از زندگی افرادی که استرس خود را در کنترل دارند الگوبرداری کنیم .
-در تصمیم گیری برای مسائل مهم اصلاً عجله نکنیم
3-نقش دیگران در کاهش استرس فرد:
الف ( نقش سرپرستان در کاهش استرس کارگران
-قبل از ارجاع یک کار به کارگر آموزشهای لازم را به فرد بدهند
-قابلیتهای فرد را برای انجام یک کار در نظر بگیرند
-با طراحی بهتر محیط کار و ابزار عوامل زیانآور محیط کار را کاهش دهند
-برای جلوگیری از یکنواختی و تاثیرات منفی یک کار ثابت ، گردش کاری را ایجاد کنند
-در بین کارکنان تبعیض قائل نشوند
-اجازه دهند تا کارکنان بر کار خودشان کنترل داشته باشند
-به صحبتهای کارکنان گوش کنند
ب) نقش خانواده و دوستان در کاهش استرس کارگران
-سعی کنند با صحبت کردن در مورد مشکلات کاری از فشار آن بر روی فرد بکاهند
-حمایتهای روحی خانواده و عزیزان باعث می شود اثرات استرس به شکل چشمگیری کاهش یابد
راههای پیشگیری و کاهش استرس شغلی به طور مختصر:
1- قوانین کاری و مسئولیتهای کاری خود را به طور دقیق مشخص کنید.
2- ورزش کنید.
3- رژیم غذایی سالم و متعادل داشته باشید.
4- از مرخصیهای ماهیانه خود استفاده کنید.
نتیجه گیری:
خلاصه اینکه : 80 درصد مردم به علت حقوق كم، نداشتن امنيت شغلي، ترس از اخراج و تغيير قوانين دچار استرس شغلي هستند، اين استرسها، تشنج در خانواده، بروز ميگرن، آرتروز، زخم معده، ديابت و سكته را موجب ميشوند.
متاسفانه در زمان حاضر حدود 80 درصد مردم اعم از بازنشستگان، كارگران، كارمندان و كارفرماها به دلايل مختلف از جمله حقوق كم، تورم، ترس از اخراج و نداشتن امنيت شغلي، تغيير قوانين دچار استرس شغلي هستند، اين استرسها به خانه منتقل ميشود و باعث تشنج و درگيري در خانه ميشود، روز بعد نيز استرس ناشي از مشكلات خانوادگي به محل كار منتقل ميشود.
انتقال استرس از خانه به محل كار، قدرت خلاقيت، نوآوري و كارايي فرد را در محل كار از بين ميبرد و استرسهاي خانه و محل كار يكديگر را تشديد ميكنند و منجر به بروز انواع بيماريهاي جسمي و رواني براي فرد و افراد خانواده ميشوند.
ترس از دست دادن شغل، تبعيض در محل كار، ترس از تغيير قوانين، انباشت اين ترسها و خشمهاي فروخورده و رنجهاي عميق فرد به ترشخ غدد درون ريز فرد مانند، غده هيپوفيز، تيروئيد و پاراتيروئيد ميشود و در دراز مدت منجر به بروز بيماريهايي مانند ميگرن كه شايعترين آن است و نيز بيماريهاي آرتروز، زخم معده، زخم اثني عشر،بيماريهاي قندي و ناراحتيهاي قلبي و حتي در مواردي سكته ميشود.
براي مديريت اين مسائل هر كس به تناسب جايگاهي كه دارد بايد با دانستن اصولي بتواند استرس هاي شغلي را مديريت كند، مديران بايد متوجه اين نكته باشند كه هرگز در 3 حالت تصميم گيري نكنند، اين 3 حالت شامل حالت گرسنگي، خستگي و عصبانيت است، تصميم گيري در اين شرايط معمولاً به افزايش استرس در محيط كاري منجر ميشود.
كاركنان هر مجموعه نيز بايد براي كاهش استرس كاري خود برنامهريزي داشته باشند، يكي از اين اقدامات زمان بندي براي اجراي كارهاست كه مي توان با يادداشت كردن كارها و انجام به موقع آن از ميزان استرس كاست، اقدام ديگر عجله نكردن در انجام كارهاست، معمولاً افراد مي خواهند در زمان محدودي چند كار را با هم انجام دهند كه نتيجه آن اين ميشود كه هيچ كدام از كارها نيز به شكل مطلوب انجام نميشود، تعمق و تدريج در انجام كارها به كاهش استرس كاري كمك ميكند.
سختكوشي، پشتكار، داشتن انگيزه قوي براي كار بهتر، ورزش و استراحت به موقع و كافي، پرهيز از مشروبات الكلي و مواد مخدر و صحبت و مشورت با افراد صاحبنظر در زمان بروز بحران كاري از جمله اقدامات ديگر براي كاهش استرس شغلي است.
همچنانكه تغير و تحول در روند زندگي جاودانه شده است، استرس نيز يكي از اجزاء لاينفك زندگي امروزي به حساب ميآيد. از آنجايي كه هيچ كدام از ما به هيچ وجه قصد ندارد زير آن له شده و از بين برود، بنابراين بايد از همين ابتدا آخر خط را براي خود مشخص كنيم و جوانب مختلف امر را بپذيريم. اين مطلوب، قابل دسترسي نخواهد بود، مگر در صورت پذيرش وجود استرس.
و در اخر همیشه از خدا ارامش را طلب نمایید .
الهام هنری